Zuid-Afrika: een nieuwe bananenrepubliek?

Uit de nieuwsbrief van TeKoS

Zopas legde ANC-leider Jacob Zuma de eed af als de nieuwe Zuid-Afrikaanse president. Dat het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) ook ditmaal de parlementaire verkiezingen van 22 april in het zuidelijkste land van Afrika zou winnen, stond in de sterren geschreven. Ze beweegt zich nu eenmaal nog altijd op een wolk van bevrijdingsbeweging, van strijd van de zwarten tegen de blanken. Maar ondanks de zeer hoge financiële inspanningen - waarbij zelfs leningen bij China werden afgesloten - was het resultaat minder dan gehoopt. De 2/3de meerderheid ging nipt aan haar voorbij, het ANC strandde op 65,9%.

Merkwaardig is in elk geval het resultaat te noemen van de Democratic Alliance (Democratische Alliantie - DA) van de blanke Helen Zille, die op 16,7% uitkwam. Ook het Volkscongres (of COPE) van dissidente anti-Zuma-ANC'ers, dat op 7,4% eindigde, deed het beter dan verwacht. In de welvarende provincie Kaapstad kreeg de DA zelfs de meerderheid van de stemmen achter zich, wat toch als een veeg teken voor het ANC wordt beschouwd. De Afrikaanse anti-apartheidspartij haalde wel alle andere provincies binnen, ook KwaZoeloe-Natal, waar de Inkatha Vrijheidspartij verslagen werd.

De Democratic Alliance slaagde er niet alleen in de blanken massaal aan zich te binden, maar even opvallend was het feit dat ook veel kleurlingen de weg naar deze conservatief-liberale partij vonden. Niet weinig Zuid-Afrikanen zijn de welig tierende corruptie onder, in en rond het ANC meer dan beu. Zo werd en wordt er door ANC massaal geld vrijgemaakt om de armoede te bestrijden, alleen weet men nooit te zeggen waar het geld dan wel wordt aan besteed. Helen Zille liet trouwens, toen ze in 2006, na haar eerste verkiezingsoverwinning als burgemeester van Kaapstad werd benoemd, alle stadsovereenkomsten van haar voorgangster van het ANC heel grondig napluizen op corruptie en maakte ze van het zuiver en transparant maken van de stadsfinanciën haar hoofddoelstelling.

Zuma, de eerste Zoeloe sinds 50 jaar die het ANC leidde, en nu dus de hoogste leider van Zuid-Afrika wordt, ligt trouwens al onder vuur nog voor hij het ambt kon opnemen. Hij is het onderwerp van een gerechtelijk onderzoek naar corruptie. Het onderzoek werd even later alweer stopgezet: allerlei manipulatiepogingen werden vastgesteld, en de rechters bleken totaal onbetrouwbaar. Maar tegen Zuma, die in de wereld bekend staat als een ‘Afrikaanse traditionalist', en 5 vrouwen heeft en 18 kinderen, lopen ook nog zaken wegens verkrachting bijvoorbeeld. Daarnaast gaat hij zeker de annalen in met zijn even originele als onbruikbare ‘remedie' tegen een HIV-infectie, de warme douche.

Ondertussen gaat het economisch absoluut niet goed met Zuid-Afrika: de staatskassen zijn leeg. Als reden hiervoor wordt steevast in de richting van het ANC gewezen en haar ‘socialistische' manier van geldbeheer. Er werd voortdurend verdeeld en uitgegeven, tot er niets meer te verdelen viel. De reserves, die ooit door het economisch welvarende, blanke, Zuid-Afrika werden aangelegd, zijn op, totaal op. Zuid-Afrika staat nu nog alleen aan de top van één rangschikking: die van het geweld. Of zoals de bekende Nederlandse auteur Adriaan van Dis ooit schreef: "In de eerste vijftien breekbare jaren van de Zuid-Afrikaanse democratie werd vooral de angst gedemocratiseerd. In de treinstations, op de openbare weg, in de centra van de grote steden. Vandaag heeft iedereen angst, arm en rijk, en van welke huidskleur dan ook".

Enkele cijfers kunnen dit weinig opbeurende artikel over het ‘herboren, democratische Zuid-Afrika' nog het meest accuraat onderbouwen: Statistisch gezien worden elke dag opnieuw in Zuid-Afrika 50 mensen vermoord. 150 vrouwen worden er verkracht. De werkloosheid ligt officieel rond 24%, maar in de feiten ligt ze waarschijnlijk boven 40%. 13% van de bevolking is aangetast door de HIV-infectie, wat neerkomt op meer dan 5 miljoen mensen. Jaarlijks sterven 300.000 Zuid-Afrikanen aan aids. De schoolplicht wordt sinds kort niet meer effectief gecontroleerd en opgevolgd, wat ertoe leidt dat steeds minder mensen over voldoende kwalificaties beschikken voor allerlei jobs. Van het sociaal zekerheidssysteem zijn momenteel 12,5 miljoen mensen afhankelijk - het waren er vroeger slechts 3 miljoen.

Natuurlijk is het land aan de Kaap nog ver verwijderd van toestanden zoals die in Zimbabwe (de vroegere Engelse kolonie Rhodesië) dagelijkse kost zijn. Maar het gaat in Zuid-Afrika van kwaad naar erger. Het marstempo richting bananenrepubliek wordt steeds hoger. Steeds meer blanke boeren verlaten het land en trekken naar Australië en Nieuw-Zeeland. Zuid-Afrika, een nieuwe Afrikaanse bananenrepubliek in wording?

Auteur: Peter Logghe
Uit de nieuwsbrief van TeKoS